ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ

ΣΤΟΧΟΣ Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

του Νίκου Ε. Ηγουμενίδη*

Δημοσιεύτηκε στην εφημ. “Νέα Κρήτη”, 22.05.2020

Μετά την εμπειρία των μνημονίων και την προσπάθεια απαλλαγής από τα δεσμά των μνημονιακών υποχρεώσεων, στα πρώτα βήματα της οικονομίας μετά τον Αύγουστο του 2018, βιώνουμε πρωτόγνωρες καταστάσεις. Κυριαρχεί η πανδημία του κορωνοϊού και η αντιμετώπισή της. Η ελληνική κοινωνία είναι εντονότατα προβληματισμένη, για τις επερχόμενες εξελίξεις στην οικονομία. Παράλληλα με την αναγνώριση του ρόλου και της αξίας του δημόσιου συστήματος υγείας, αναπτύσσεται έντονη συζήτηση για το μοντέλο του Ελληνικού τουριστικού προϊόντος και την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Στο κέντρο της συζήτησης έρχεται επιτακτικά ο πρωτογενής τομέας, ως σημαντικός πυλώνας στήριξης της ελληνικής οικονομίας.

Είναι γεγονός ότι οι τελευταίες δεκαετίες επηρέασαν σημαντικά την αγροτική παραγωγή. Ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα, σήμερα βρίσκεται στο χειρότερο επίπεδο, όσον αφορά την συμβολή του στο εθνικό εισόδημα. Και βέβαια, αυτό το «κατόρθωμα» δεν έγινε σε μια βραδιά. Ήταν αποτέλεσμα πορείας χρόνων, στην οποία απαξιώθηκε η αγροτική παραγωγή. Χρηματοδοτήθηκε το ξερίζωμα των αμπελώνων και άλλων καλλιεργειών. Πριμοδοτήθηκε η απομάκρυνση του αγροτικού πληθυσμού από τη γη. Σε αυτήν την διαδρομή, «ανακαλύφθηκαν» οι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, οι «νέοι» αγρότες, οι επιδοτήσεις χέρσων εκτάσεων, οι de minimis κλπ επιδοτήσεις και αποζημιώσεις, η «ενεργοποίηση» των δικαιωμάτων των αγροτών. Βαδίζοντας στην διαχείριση αυτού του δρόμου, η «συνδικαλιστική γραφειοκρατία» του αγροτικού κόσμου, πνιγόταν μέσα στα χρέη των συνεταιριστικών οργανώσεων, που διοικούσε. Ωστόσο, πέρα από όλα αυτά τα αρνητικά στοιχεία, γνωρίζουμε καλά ότι για να βγάλουμε την πατρίδα από την καταστροφική δίνη της οικονομικής κρίσης, προβάλει επιτακτική, η ανάγκη στήριξης στην αγροτοκτηνοτροφική παραγωγή. Ήρθε η ώρα να δούμε τον πρωτογενή τομέα, πραγματικό πυλώνα στήριξης μιας νέας, απαλλαγμένης από τα βαρίδια του παρελθόντος Ελλάδας.

Σήμερα, κυρίαρχος στόχος για τον πρωτογενή τομέα, πρέπει να είναι η διατροφική αυτάρκεια της χώρας. Γνωρίζουμε ότι αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί από την μια στιγμή στην άλλη. Όπως η καταστροφή δεν ήταν θέμα ενός γεγονότος, έτσι και μάλιστα πολύ περισσότερο, η ανοικοδόμηση του πρωτογενούς τομέα, απαιτεί χρόνο και τεράστια, συνεχή, επίμονη προσπάθεια. Ο στρατηγικός στόχος, καθορίζει τόσο τα άμεσα, όσο και τα μακροπρόθεσμα βήματα.

Ο δρόμος για την διατροφική αυτάρκεια της πατρίδας μας απαιτεί:

  1. Αύξηση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων της χώρας. Απαιτείται σύνολο μέτρων. Από την διευκόλυνση των παραγωγών στην απόκτηση των κατάλληλων αγροτικών εργαλείων, μέχρι τις υποδομές που θα βοηθήσουν όσους επιχειρήσουν να ξαναδώσουν ζωή στην σημερινή «χέρσα γη».

  2. Εκπαίδευση των νέων αγροτών. Οι σχολές του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, επωμίζονται την ευθύνη της εκπαίδευσης των νέων παραγωγών. Η Γεωργική σχολή της Μεσσαράς, η Σχολή Ασωμάτων στο Ρέθυμνο και οι υπόλοιπες, δεν μας χρειάζονται για προεκλογικά και άλλα επικοινωνιακά παιγνίδια. Απαιτείται σημαντική ενίσχυσή τους, για να συμβάλλουν στην ικανότητα των νέων ανθρώπων να καλλιεργήσουν αποτελεσματικά τη γη.

  3. Αύξηση των ασχολούμενων με τον πρωτογενή τομέα. Και εδώ, χρειάζονται γενναία μέτρα. Με ανοιχτά μάτια και αυτιά, και κυρίως ανοιχτά μυαλά στην πραγματικότητα. Σήμερα, για παράδειγμα, ο κύριος όγκος των ανθρώπων που επιστρέφουν στην γη, είναι οι συνταξιούχοι που επιστρέφουν στα χωριά τους. Αντί να μειώνεις την σύνταξή τους, άφησέ τους να παράγουν και φορολόγησε το εισόδημά τους.

  4. Νέες καλλιέργειες στην Ελλάδα. Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή την αγροτική παραγωγή στην Ελλάδα; Ευνοούνται, και αν ναι, ποιες καλλιέργειες; Χρειάζεται, και αν ναι, τι τροποποίηση στις παραδοσιακές καλλιέργειες; Στις απαιτούμενες μελέτες για το είδος της καλλιέργειας στην Ελλάδα, αναδεικνύεται ο ρόλος των ειδικών, πανεπιστημιακών και άλλων, ιδρυμάτων της χώρας. Από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο στην Αττική, μέχρι τα «Κρητικά». Το Γεωπονικό Τμήμα του Μεσογειακού Πανεπιστημίου, Το Βιολογικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Κρήτης, το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (ΜΑΙΝΧ), το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).

  5. Ανάπτυξη, διατήρηση, διάδοση Ελληνικών ποικιλιών. Η Κρητική (και όχι «Μεσογειακή») διατροφή που μελέτησε ο καθηγητής Τριχόπουλος, δεν αναφερόταν στην Κρητική κουζίνα. Δεν αναφερόταν σε κρέας «οφτό» ή «αντικριστό», ούτε σε ψωμί φτιαγμένο «παξιμάδι» ή «ντάκο». Οι μελέτες του καθηγητή αναφέρονταν στα πλεονεκτήματα που έχει το «κρητικό» κρέας αρνίσιο ή κατσικίσιο, στα πλεονεκτήματα που έχει το «κρητικό» σιτάρι κλπ. Όλα τα Επιστημονικά Ιδρύματα που αναφέρθηκαν παραπάνω, έχουν ιδιαίτερο ρόλο και στις Κρητικές και γενικότερα στις Ελληνικές ποικιλίες. Για να τις βελτιώσουν και να προμηθεύουν με αυτές, «τουλάχιστον» τους Έλληνες αγρότες.

  6. Να επιδοτείται η παραγωγή και όχι η έκταση. Στην προσπάθεια για αύξηση της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, δεν μπορούμε να ανεχόμαστε να επιδοτείται κάποιος για αναξιοποίητες καλλιεργήσιμες εκτάσεις και όχι ο άνθρωπος που «ματώνει» σε λίγα στρέμματα γης, για να ζήσει την οικογένεια του.

  7. Τυποποίηση – Προστιθέμενη αξία της Αγροτικής μας Παραγωγής. Απαιτεί σειρά μέτρων από την Ελληνική πολιτεία, που θα συμβάλλουν στην καλύτερη οικονομική απόδοση της παραγωγής του πρωτογενούς τομέα. Που θα συμβάλλουν στην προώθηση των Ελληνικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

  8. Αποκέντρωση αρμοδιοτήτων από το Υπ.Α.Α.Τ. προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η αύξηση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, του πληθυσμού των αγροτών, της αγροτικής παραγωγής, οδηγεί εκτός των άλλων σε ανάσχεση της εγκατάλειψης της υπαίθρου, σε αύξηση του πληθυσμού των «αγροτικών» δήμων. Ήδη κάποιοι δήμοι, ενισχύουν την «παλιννόστηση», επιλύουν προβλήματα, βοηθούν την αγροτοκτηνοτροφική παραγωγή. Η αποκέντρωση αρμοδιοτήτων από το ΥπΑΑΤ προς τους ΟΤΑ, σε συνδυασμό με την απαραίτητη οικονομική ενίσχυσή τους, θα δώσει επιπλέον ώθηση στην ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα.

Δύσκολη η οικοδόμηση της Ελλάδας της νέας εποχής. Ωστόσο, σήμερα έχουμε μια πολύτιμη αφετηρία. Την ευρύτερη αναγνώριση του ρόλου του πρωτογενούς τομέα στην έξοδο της χώρας από την οικονομική κρίση.

Για την διατροφική αυτάρκεια της χώρας, πολλά έχουμε να συζητήσουμε, πολύ περισσότερα πρέπει να κάνουμε. Για πάρα πολλά πρέπει να συγκρουστούμε με επιλογές των κυρίαρχων κύκλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η διατροφική αυτάρκεια της χώρας πρέπει να είναι ο στόχος της Αριστεράς, ο στόχος της προοδευτικής δημοκρατικής παράταξης, ο στόχος των μαχόμενων, υγιών κοινωνικών δυνάμεων, που αντιλαμβάνονται την αξία και συνάμα αγωνιούν για την προοπτική του πρωτογενούς τομέα στην Ελλάδα.

*Βουλευτής Ηρακλείου, ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία